Quyền và nghĩa vụ khi học nghề (hợp đồng, thử việc, lương học nghề, chấm dứt hợp đồng)

Trong thời gian học nghề (Ausbildung), cả người học lẫn doanh nghiệp đào tạo đều có quyền và nghĩa vụ. Những quy định quan trọng nằm trong hợp đồng học nghề (Berufsausbildungsvertrag): tiền học nghề, thời gian thử việc, nghỉ phép và điều kiện chấm dứt hợp đồng. Hãy đọc kỹ trước khi ký 134.

Ai cần làm

• Người sắp bắt đầu hoặc đang học nghề: bạn phải làm cẩn thận các nhiệm vụ thuộc chương trình, đi học tại trường nghề (Berufsschule), tuân thủ quy tắc an toàn, ghi chép quá trình đào tạo (Ausbildungsnachweis) và giữ bí mật của doanh nghiệp. Doanh nghiệp phải truyền đạt kiến thức, kỹ năng cần cho nghề, cung cấp phương tiện làm việc và cho bạn nghỉ để đi học trường nghề và đi thi 13.
• Với người chưa thành niên, bản hợp đồng còn phải ghi tên và địa chỉ của người đại diện theo pháp luật 4.

Các bước

1. Kiểm tra hợp đồng. Hợp đồng phải ghi, trong số các nội dung khác, mục tiêu đào tạo, ngày bắt đầu và thời gian đào tạo, nơi đào tạo, giờ đào tạo hằng ngày, thời gian thử việc (Probezeit), tiền học nghề (Ausbildungsvergütung), cách bù giờ làm thêm, nghỉ phép và điều kiện chấm dứt hợp đồng. Trước khi ký, hãy hỏi doanh nghiệp có áp dụng thỏa ước tập thể (Tarifvertrag) không và mức lương theo thỏa ước là bao nhiêu 34.
2. Doanh nghiệp phải lập nội dung chính của hợp đồng dưới dạng văn bản ngay sau khi ký, chậm nhất trước khi bắt đầu đào tạo, rồi giao hoặc gửi cho bạn. Thông thường, Phòng Công nghiệp và Thương mại (Industrie- und Handelskammer, IHK) hoặc Phòng Thủ công (Handwerkskammer, HWK) có thẩm quyền sẽ kiểm tra và đăng ký hợp đồng 34.
3. Nắm rõ quyền của bạn trong thời gian học: nhiệm vụ phải thuộc chương trình đào tạo và không được quá nặng về thể lực, và bạn được nghỉ phép. Nếu bị ốm, hãy báo ngay cho doanh nghiệp và trường nghề; bạn không phải nói mình bị bệnh gì. Có cần giấy của bác sĩ hay không tùy quy định của doanh nghiệp 1.
4. Tận dụng thời gian thử việc để xem nghề và doanh nghiệp có hợp với bạn không 10.
5. Khi gặp vấn đề, hãy tìm hỗ trợ trước khi bỏ học. Nếu doanh nghiệp vi phạm hợp đồng (ví dụ không đào tạo, không trả tiền, bắt làm thêm giờ), IHK, HWK hoặc bộ phận đại diện thanh niên và người học nghề (Jugend- und Auszubildendenvertretung, JAV) sẽ giúp bạn miễn phí và bảo mật; bộ phận tư vấn đào tạo của các phòng (Ausbildungsberatung) cũng hỗ trợ. Nếu có nguy cơ bỏ học, trước hết hãy nói chuyện với người bạn tin tưởng hoặc Agentur für Arbeit 23.

Giấy tờ

• Bản hợp đồng phải được giao cho bạn, hoặc nếu ở dạng điện tử thì gửi sao cho bạn lưu và in được; với người chưa thành niên, người đại diện theo pháp luật cũng nhận bản này. Hợp đồng cũng ghi hình thức ghi chép quá trình đào tạo 4.
• Nếu bạn dưới 18 tuổi, để hợp đồng được ghi vào danh bạ hợp đồng học nghề cần xuất trình giấy chứng nhận khám sức khỏe ban đầu của bác sĩ 6.

Lệ phí và thời gian

• Tiền học nghề được ghi trong hợp đồng, trả hằng tháng và tăng ít nhất mỗi năm một lần theo tiến trình đào tạo 35.
• Với chương trình học nghề kép bắt đầu từ ngày 1 tháng 1 đến ngày 31 tháng 12 năm 2026, mức tối thiểu là 724 euro năm thứ nhất, 854 euro năm thứ hai, 977 euro năm thứ ba và 1.014 euro năm thứ tư 9.
• Doanh nghiệp chịu ràng buộc bởi thỏa ước tập thể được áp dụng thỏa ước đó dù mức thấp hơn. Doanh nghiệp không chịu ràng buộc chỉ được trả thấp hơn mức thỏa ước của ngành và vùng tối đa 20%. Với học nghề bán thời gian, tiền học nghề có thể thấp hơn 59.
• Số ngày nghỉ phép tối thiểu theo luật là 30 ngày làm việc (Werktage) nếu bạn chưa đủ 16 tuổi, 27 ngày nếu chưa đủ 17 và 25 ngày nếu chưa đủ 18. Hợp đồng hoặc thỏa ước có thể cho nhiều hơn 3.
• Kỳ thi cuối khóa được miễn lệ phí cho người học 7.

Thời hạn

• Thời gian thử việc kéo dài ít nhất một tháng và nhiều nhất bốn tháng. Trong thời gian này, mỗi bên có thể chấm dứt hợp đồng ngay, không cần báo trước và không cần nêu lý do; thông báo phải bằng văn bản và đến tay bên kia trước khi hết thử việc 310.
• Sau thử việc, bạn có thể chấm dứt hợp đồng với thời hạn báo trước bốn tuần nếu muốn bỏ hẳn việc học nghề hoặc học một nghề khác; thông báo phải bằng văn bản và nêu lý do. Ngoài trường hợp đó, sau thử việc chỉ được chấm dứt ngay khi có lý do quan trọng, áp dụng cho cả bạn lẫn doanh nghiệp 311.
• Với người chưa thành niên, thông báo chấm dứt hợp đồng chỉ có hiệu lực khi đến tay người đại diện theo pháp luật 10.