Gia đình
Ly hôn ở Đức (năm ly thân, tòa án gia đình, luật sư, chia lương hưu, quyền cư trú)
Ở Đức, chỉ tòa án gia đình (Familiengericht, một bộ phận của tòa án quận Amtsgericht) mới xử cho ly hôn khi hôn nhân đã đổ vỡ – thường phải sống ly thân ít nhất một năm (Trennungsjahr), còn ly thân đủ ba năm thì hôn nhân mặc nhiên được coi là đổ vỡ; đơn ly hôn bắt buộc phải nộp qua luật sư, người chỉ đồng ý ly hôn thì không cần thuê luật sư riêng. Cùng với bản án ly hôn, tòa tự chia phần lương hưu hai vợ chồng tích lũy trong thời kỳ hôn nhân (Versorgungsausgleich) mà không cần ai nộp đơn, án phí và phí luật sư tính theo giá trị vụ việc (tối thiểu 3.000 euro) và nếu thu nhập thấp bạn có thể xin hỗ trợ chi phí tố tụng (Verfahrenskostenhilfe); nếu bạn sang Đức theo diện đoàn tụ gia đình, sau ít nhất ba năm chung sống vợ chồng tại Đức giấy phép cư trú của bạn có thể được gia hạn thành quyền cư trú độc lập, trước mắt một năm (§ 31 AufenthG; trường hợp đặc biệt khó khăn như bị bạo lực gia đình thì có thể sớm hơn).
Ly hôn tại Đức do tòa án gia đình (Familiengericht) quyết định khi hôn nhân đã đổ vỡ; việc ai có lỗi không phải là điều kiện để ly hôn. 27 Nếu giấy phép cư trú của bạn gắn với diện đoàn tụ gia đình, việc chấm dứt đời sống vợ chồng cũng có thể ảnh hưởng đến quyền cư trú và cần được xem xét riêng. 1
Ai cần làm
- Người muốn ly hôn phải đưa vụ việc ra Familiengericht, một bộ phận của tòa án địa phương (Amtsgericht). Vợ chồng được coi là sống ly thân, chẳng hạn khi một người chuyển khỏi nhà chung với ý định chia tay, hoặc khi vẫn ở cùng nhà nhưng sinh hoạt và quản lý đời sống tách biệt. 2
- Sau một năm ly thân, hôn nhân đổ vỡ được suy đoán nhưng vẫn có thể bị bác bỏ; sau ba năm ly thân, suy đoán này không thể bị bác bỏ, kể cả khi chỉ một người muốn ly hôn. Trước khi đủ một năm, tòa chỉ có thể cho ly hôn trong trường hợp ngoại lệ, chẳng hạn người muốn ly hôn bị người kia ngược đãi hoặc đe dọa nghiêm trọng. 2
- Nếu có giấy phép cư trú theo diện đoàn tụ gia đình, người đã chấm dứt đời sống vợ chồng được gia hạn giấy phép thêm một năm như quyền cư trú độc lập khi đáp ứng điều kiện của Điều 31 Luật Cư trú (Aufenthaltsgesetz), trong đó có trường hợp đời sống vợ chồng đã tồn tại hợp pháp tại Đức ít nhất ba năm. Nếu vợ hoặc chồng giữ Thẻ Xanh EU (Blaue Karte EU), mốc này cũng được đáp ứng khi hai người đã chung sống hợp pháp ít nhất hai năm tại Đức và trước đó ít nhất một năm tại một nước EU khác. Có thể miễn yêu cầu về thời gian để tránh hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, như bạo lực gia đình. 1
Các bước
- Xác định thời điểm bắt đầu sống ly thân và trao đổi với luật sư về việc nộp đơn ly hôn. Trong vụ ly hôn, các bên về nguyên tắc phải có luật sư đại diện; nếu hai người đồng thuận ly hôn và người còn lại chỉ đồng ý với đơn, một bên có luật sư là đủ. 24
- Luật sư nộp đơn để Familiengericht xem xét. Tòa thường giải quyết đơn ly hôn cùng các vấn đề liên quan được đưa ra trước tòa, như cấp dưỡng, phân chia phần tài sản tăng thêm trong hôn nhân và quyền đối với con. 2
- Tòa quyết định việc phân chia quyền lợi hưu trí tích lũy trong thời kỳ hôn nhân (Versorgungsausgleich) trong thủ tục ly hôn; thông thường không cần nộp đơn riêng cho việc này. Tòa yêu cầu các đơn vị quản lý quyền lợi hưu trí cung cấp thông tin trước khi quyết định. 3
Giấy tờ
- Đơn ly hôn phải được nộp thông qua luật sư. Nếu xin hỗ trợ chi phí tố tụng gia đình (Verfahrenskostenhilfe), bạn cần điền mẫu khai về hoàn cảnh cá nhân và kinh tế để tòa xem xét khả năng chi trả. 57
Lệ phí và thời gian
- Chi phí tòa án và luật sư phụ thuộc vào giá trị vụ việc (Verfahrenswert), không đồng nghĩa với chính giá trị đó. Người không đủ khả năng chi trả có thể xin Verfahrenskostenhilfe; tòa xem xét hoàn cảnh kinh tế và khả năng thành công của vụ việc. Khoản hỗ trợ có thể phải hoàn trả theo kỳ, tối đa bốn năm hoặc đến khi chi phí tòa án được thanh toán. 56
Thời hạn
- Mốc ly thân quan trọng là một năm và ba năm; khả năng ly hôn trước một năm chỉ áp dụng trong trường hợp ngoại lệ. Đơn xin hỗ trợ chi phí tố tụng có thể nộp đến khi thủ tục tại tòa kết thúc. 25
Khác nhau theo thành phố
- Berlin: Giấy tờ thường cần xuất trình gồm giấy tờ tùy thân có ảnh, giấy chứng nhận kết hôn bản gốc hoặc bản sao có chứng thực và, nếu có con chưa thành niên, giấy khai sinh của con bản gốc hoặc bản sao có chứng thực. Giá trị vụ việc tối thiểu là 3.000 EUR; đây không phải mức phí phải trả. 7
- Hamburg: Với thủ tục xin gia hạn quyền cư trú độc lập tại Hamburg, đơn được nộp qua dịch vụ trực tuyến, sau đó cơ quan phụ trách gửi lịch hẹn. Cần nộp đơn chậm nhất tám tuần trước khi giấy phép cư trú còn hiệu lực hết hạn. Phí gia hạn là 96 EUR nếu thời gian gia hạn đến ba tháng, hoặc 93 EUR nếu dài hơn ba tháng. Khi hồ sơ đầy đủ, việc xử lý diễn ra ngay tại buổi hẹn; thời gian sản xuất thẻ cư trú điện tử sau đó thường là hai đến bốn tuần. 8
Nguồn chính thức
- Bundesamt für Justiz (gesetze-im-internet.de) · kiểm tra ngày 8 tháng 10, 2026Aufenthaltsgesetz (AufenthG) § 31 Eigenständiges Aufenthaltsrecht der Ehegatten
- Bundesministerium der Justiz und für Verbraucherschutz (BMJV) · kiểm tra ngày 8 tháng 10, 2026Scheidung
- Deutsche Rentenversicherung · kiểm tra ngày 8 tháng 10, 2026Versorgungsausgleich - faires Teilen bei der Rente
- Bundesamt für Justiz (gesetze-im-internet.de) · kiểm tra ngày 8 tháng 10, 2026Gesetz über das Verfahren in Familiensachen und in den Angelegenheiten der freiwilligen Gerichtsbarkeit (FamFG) § 114 Vertretung durch einen Rechtsanwalt; Vollmacht
- Bundesministerium der Justiz und für Verbraucherschutz (Justiz-Services) · kiểm tra ngày 8 tháng 10, 2026Prozesskostenhilfe – Finanzielle Hilfe für ein Gerichtsverfahren erhalten
- Justiz Nordrhein-Westfalen (Oberlandesgericht Düsseldorf) · kiểm tra ngày 8 tháng 10, 2026Scheidung & Folgesachen
- Service Berlin · Berlin · kiểm tra ngày 8 tháng 10, 2026Scheidung beantragen
- Freie und Hansestadt Hamburg (hamburg.de) · Hamburg · kiểm tra ngày 8 tháng 10, 2026Aufenthaltserlaubnis zum eigenständigen, vom Zweck des Familiennachzugs unabhängigen Aufenthaltsrecht beim Hamburg Service beantragen oder verlängern
- Amtsgericht Hamburg (Freie und Hansestadt Hamburg) · Hamburg · kiểm tra ngày 8 tháng 10, 2026Familiengericht