Học thạc sĩ ở Đức 2026: APS, uni-assist, học phí và bang Sachsen

Thạc sĩ ở Đức hợp với ai

Đường này dành cho bạn đã có, hoặc sắp có, bằng cử nhân của một trường đại học Việt Nam. Có ba điều lọc ngay từ đầu:

• Chương trình cử nhân của bạn phải dài ít nhất 4 năm thì mới làm được APS bậc thạc sĩ 2. Người tốt nghiệp cao đẳng làm APS theo diện bậc đại học, tức là xét vào cử nhân chứ chưa vào thẳng thạc sĩ 3.
• Trường Việt Nam của bạn nên mang ký hiệu H+ trong anabin, cơ sở dữ liệu công nhận văn bằng của KMK (Hội nghị Bộ trưởng Giáo dục các bang). Ký hiệu H+/- nghĩa là còn tiêu chí khác phải đạt 4.
• Ngành cử nhân phải khớp với đầu vào của chương trình. Mỗi chương trình tự ghi ngành và môn cần có; ví dụ Computational Materials Science ở TU Bergakademie Freiberg đòi bằng ít nhất sáu học kỳ về cơ khí, khoa học vật liệu, vật lý chất rắn hoặc ngành tương đương 43.

Về tiền, riêng tiền chứng minh cho visa năm đầu đã là 11.904 € 1, chưa kể phí APS, phí nộp hồ sơ, lệ phí visa và vé máy bay.

Universität hay HAW, Master liên tiếp hay đào tạo nâng cao

• Universität (đại học tổng hợp, gồm cả các TU) thiên về nghiên cứu. HAW (Hochschule für Angewandte Wissenschaften, đại học khoa học ứng dụng) chú trọng thực hành, ngành tập trung vào kỹ thuật, kinh tế, xã hội, và không có quyền cấp bằng tiến sĩ 6. Nếu bạn tính học tiến sĩ sau này, điểm này đáng cân nhắc.
• Theo định nghĩa của KMK, Master liên tiếp (konsekutiv) có thể đi tiếp, đào sâu, mở rộng, thậm chí rẽ sang hướng khác so với cử nhân; bạn có thể học hai bậc ở hai trường, hai loại trường khác nhau, kể cả có thời gian đi làm ở giữa 5.
• Master đào tạo nâng cao (weiterbildend) thường đòi ít nhất một năm kinh nghiệm làm việc sau khi tốt nghiệp 5 và hay thu học phí. Ví dụ, luật đại học bang Sachsen chỉ miễn phí cho văn bằng đầu và Master liên tiếp đầu tiên 22.
• Kỳ 2025/26, 66,6 % ngành Master ở Đức không giới hạn chỉ tiêu 7. Không giới hạn chỉ tiêu vẫn chưa phải là ai nộp cũng đỗ: nhiều ngành có vòng xét năng lực (Eignungsfeststellung), ví dụ Nanoelectronic Systems ở TU Dresden 31.

Học bằng tiếng Anh hay tiếng Đức

• Kỳ 2025/26, ở bậc sau cử nhân (chủ yếu là các ngành Master) có 1.944 ngành dạy bằng tiếng Anh, tức 18,2 % 7. Phần còn lại dạy bằng tiếng Đức.
• Ngành tiếng Anh: mỗi trường tự đặt mức điểm; khi xin visa, tiếng Anh được chứng minh bằng IELTS hoặc TOEFL 1. Mức điểm chênh nhau đáng kể, ví dụ ở Sachsen từ IELTS 5.5 (Automotive Software Engineering, TU Chemnitz) 39 đến IELTS 6.5 (Nanoelectronic Systems, TU Dresden) 29.
• Ngành tiếng Đức: DSH đạt DSH-2 hoặc TestDaF đạt TDN 4 ở cả bốn phần được công nhận cho mọi ngành 8. Ở Sachsen, đa số ngành dạy bằng tiếng Đức và cần ít nhất trình độ B2 20.
• Chứng chỉ ngoại ngữ nộp kèm visa không được cũ quá 12 tháng, trừ khi thư nhập học ghi trường đã kiểm tra trình độ của bạn 1.

Dù học bằng tiếng Anh, chúng mình vẫn khuyên bạn học tiếng Đức từ sớm: đi làm thêm, thực tập và tìm việc sau khi tốt nghiệp đều dễ hơn nhiều khi bạn nói được tiếng Đức.

APS: tính ngược từ hạn nộp của trường

APS (Akademische Prüfstelle, Phòng thẩm định học thuật) thuộc Đại sứ quán Đức ở Hà Nội kiểm tra bằng cấp Việt Nam của bạn. Với bậc thạc sĩ:

• Lệ phí 250 USD, nộp trước tại Vietcombank, không hoàn lại 2.
• Phỏng vấn chỉ có hai đợt mỗi năm, tháng 5 và tháng 11, ở Hà Nội và TP.HCM. Hồ sơ cho đợt tháng 11 phải đến APS chậm nhất cuối tháng 8, cho đợt tháng 5 chậm nhất cuối tháng 2 2.
• Phỏng vấn khoảng 15 phút, bằng tiếng Đức hoặc tiếng Anh tùy bạn chọn, hỏi về các môn bạn đã học ở Việt Nam; đây không phải bài thi chuyên môn hay thi ngôn ngữ 2.
• Bản dịch có chứng thực nộp cho APS là bản tiếng Anh 2. Chứng chỉ APS có giá trị không thời hạn 3.
• Người nhận học bổng công (ví dụ của DAAD hay Bộ Giáo dục và Đào tạo) được chuyên gia Đức chọn cùng Đại sứ quán hoặc DAAD thì không phải qua APS 3.

Nhiều trường đòi chứng chỉ APS ngay trong hồ sơ: Universität Leipzig liệt kê nó trong giấy tờ phải nộp trước hạn 32, TU Bergakademie Freiberg ghi rõ hồ sơ thiếu APS sẽ không được xử lý 40. Hạn nộp Master ở Sachsen nhiều nơi rơi vào tháng 4 và tháng 5 3143, nên thực tế bạn cần xong đợt phỏng vấn tháng 11 của năm trước. Lỡ đợt tháng 11 thì thường lỡ luôn các hạn mùa xuân năm sau; hãy tính kỳ nhập học theo đợt APS bạn kịp.

Nộp hồ sơ: uni-assist, VPD hay nộp thẳng

Theo DAAD, tùy nước bạn đến, bằng cấp và ngành mà bạn nộp cho trường, cho uni-assist hoặc cho Stiftung für Hochschulzulassung 9. Với Master, ba đường hay gặp là:

1. uni-assist: bạn nộp trên My assist, uni-assist kiểm tra rồi chuyển cho trường. Phí mỗi học kỳ là 75 € cho nguyện vọng đầu và 30 € cho mỗi nguyện vọng thêm, như nhau cho cả cách thường và VPD 10.
2. VPD (Vorprüfungsdokumentation, bản đánh giá sơ bộ): uni-assist đánh giá bằng và quy đổi điểm sang thang Đức, rồi bạn tự nộp VPD kèm hồ sơ cho trường trước hạn 11.
3. Nộp thẳng trên cổng của trường: ví dụ TU Bergakademie Freiberg nhận hồ sơ Master qua cổng của trường 40, TU Chemnitz đang thí điểm cho một số ngành Master nộp thẳng qua cổng EduApplication 36.

uni-assist thường xét 4–6 tuần và khuyên nộp ít nhất 8 tuần trước hạn để còn kịp bổ sung giấy tờ 11. Theo DAAD, ở đa số trường hạn kỳ mùa đông là 15/7 và kỳ mùa hè là 15/1 9. Nhưng hạn Master cho người ngoài EU nhiều khi sớm hơn: 31/5 với Nanoelectronic Systems ở TU Dresden 31 và các ngành Master ở Universität Leipzig 32, 15/4 với Computational Materials Science ở Freiberg 43. Ghi hạn của đúng ngành ngay khi chọn.

Tiền: học phí, phí học kỳ, Sperrkonto, bảo hiểm

• Học phí: phần lớn trường công không thu, nhưng có ngoại lệ lớn. Ở Baden-Württemberg, sinh viên từ ngoài EU đóng 1.500 € mỗi học kỳ 12. TU München thu thường 4.000 hoặc 6.000 € mỗi học kỳ ở bậc Master 13. Ở Sachsen, luật cho phép trường thu học phí của sinh viên ngoài EU, còn bốn đại học chúng mình kiểm tra hiện không thu (xem phần Sachsen).
• Semesterbeitrag (phí học kỳ) thì ai cũng đóng, thường gồm vé tàu xe. Study in Saxony ghi mức 100–300 € 20, nhưng kỳ mùa đông 2026/27 đã có trường vượt mức này, ví dụ TU Dresden 361 € 30.
• Sperrkonto (tài khoản phong tỏa): bạn chứng minh 992 € mỗi tháng, đủ cho năm đầu, tức 11.904 € 1. Bạn tự chọn nhà cung cấp, và phí của tài khoản tính thêm ngoài số tiền phong tỏa 14.
• Bảo hiểm y tế: khoảng 110 € mỗi tháng, từ 30 tuổi ít nhất 170 € 20. Bảo hiểm nộp kèm visa phải bắt đầu từ ngày nhập cảnh và không giới hạn mức chi trả khi ốm 1.
• Visa: lệ phí 75 €, trả bằng VND 1, cộng phí dịch vụ VFS 28,13 € 19.

Visa, làm thêm và ở lại sau khi tốt nghiệp

• Hồ sơ visa du học tải lên Auslandsportal (cổng hồ sơ trực tuyến), rồi bạn nộp bản gốc và lấy sinh trắc học tại VFS. Thời gian xét thường khoảng 12 tuần, nộp sát học kỳ có thể lâu hơn nhiều 1.
• Sang Đức, bạn đăng ký cư trú (Anmeldung) chậm nhất hai tuần sau khi dọn vào, rồi liên hệ Ausländerbehörde (sở ngoại kiều) để xin giấy phép cư trú 1.
• Sinh viên được làm thêm tối đa 140 ngày công mỗi năm; việc trợ lý trong trường (studentische Nebentätigkeit) không bị trừ vào quỹ ngày này 15. Study in Saxony diễn đạt là 140 ngày nguyên hoặc 280 nửa ngày 20.
• Tốt nghiệp ở Đức xong, bạn được cấp giấy phép cư trú tối đa 18 tháng để tìm việc 16.

Học bổng

Cơ sở dữ liệu học bổng của DAAD gồm các chương trình của DAAD cho sinh viên quốc tế và của một số tổ chức tài trợ khác 17. Một số học bổng có điều kiện riêng, ví dụ học bổng DAAD cho các ngành STEM chỉ nhận chương trình không thu học phí 18. Đừng tính học bổng vào kế hoạch tài chính năm đầu: tiền chứng minh phải đủ ngay khi xin visa 1.

Học thạc sĩ ở bang Sachsen

Sachsen nằm ở miền Đông nước Đức, với các thành phố đại học Dresden, Leipzig, Chemnitz và Freiberg. Theo Study in Saxony, trang của Bộ Khoa học bang, Sachsen có 4 đại học, 5 trường nghệ thuật, 5 đại học khoa học ứng dụng (HAW), 7 cơ sở của Duale Hochschule Sachsen, 1 HAW của nhà thờ và 2 trường hành chính 21. Kỳ 2025/26, các trường ở Sachsen mở 1.099 ngành, trong đó 432 ngành Master 7. Luật đại học bang (SächsHSG) liệt kê tên các trường công lập 22:

• 4 đại học: TU Dresden, Universität Leipzig, TU Chemnitz, TU Bergakademie Freiberg.
• 5 HAW: HTW Dresden, HTWK Leipzig, Hochschule Mittweida, Hochschule Zittau/Görlitz, Westsächsische Hochschule Zwickau.
• 5 trường nghệ thuật ở Dresden và Leipzig, cùng Duale Hochschule Sachsen.

Tìm ngành: bộ tìm ngành (Studiengangsuche) của Study in Saxony lọc được theo trường, theo bằng Master và theo ngôn ngữ giảng dạy, có cả tiếng Anh 28. Stinder là công cụ kiểu quẹt thẻ: bạn trả lời vài câu có/không, xem các nhóm ngành, cuối cùng nhận một danh sách ngành cụ thể ở Sachsen hợp với sở thích 27. Trang giới thiệu Stinder viết bằng tiếng Đức. Hãy dùng nó để khám phá, còn điều kiện và hạn nộp thì đọc trên trang chính thức của từng ngành.

Học phí ở Sachsen: cần kiểm tra gì

• Luật bang: trường không thu học phí cho văn bằng đầu và Master liên tiếp đầu tiên, nhưng được phép thu của sinh viên không mang quốc tịch EU ở chính hai diện này, nếu trường có chương trình học bổng cho nhóm đó 22.
• Ngày 20/10/2026, chúng mình kiểm tra bốn đại học: TU Dresden ghi không thu học phí 29. Universität Leipzig chỉ thu khi học quá lâu hoặc học văn bằng hai, và người có bằng cử nhân không phải đóng phí văn bằng hai 33. TU Chemnitz không thu với Master liên tiếp của người đã có bằng cử nhân 37. TU Bergakademie Freiberg ghi không thu học phí 41.
• Ngày 27/4/2026, Ủy ban Khoa học của Quốc hội bang (Landtag) đã điều trần dự luật của phe AfD (Drucksache 8/4703) đòi sinh viên ngoài EU đóng 1.500 € mỗi học kỳ. Đa số chuyên gia được mời cảnh báo về hậu quả kinh tế và dân số, và dự luật còn phải được ủy ban xử lý xong trước khi ra phiên toàn thể 23. Trước khi nộp, hãy đọc lại mục phí trên trang ngành và quy chế phí (Gebührenordnung) của trường.
• Phí học kỳ 2026/27: TU Dresden 361 € 30, Universität Leipzig 332,30 € 34, TU Chemnitz 341,40 € 38, đều đã gồm vé Deutschlandsemesterticket; TU Bergakademie Freiberg 107 € 42 và hiện không có vé học kỳ 41.

Văn phòng của Sachsen tại Việt Nam

• Saxon Science Liaison Office (SSLO) Vietnam do Universität Leipzig phụ trách, đặt tại Deutsches Haus TP.HCM, chi nhánh Hà Nội ở Đại học Bách khoa Hà Nội (HUST), trưởng văn phòng là Hien Nguyen Thanh 24. Văn phòng giới thiệu cơ hội học ở Sachsen, nhất là các ngành MINT (STEM), kỹ thuật và kinh tế, thúc đẩy hợp tác giữa các trường hai nước và hỗ trợ kết nối sinh viên tốt nghiệp Việt Nam với doanh nghiệp Sachsen 24.
• Universität Leipzig khánh thành văn phòng tháng 7/2024 ở TP.HCM và Hà Nội, với mục tiêu giới thiệu các chương trình Master, nhất là ngành STEM, kỹ thuật, kinh tế dạy bằng tiếng Anh 26. Bộ trưởng Khoa học Sachsen Sebastian Gemkow chính thức khai trương hai cơ sở ngày 1 và 2/10/2025; khi đó có hơn 20 hợp tác giữa các trường Sachsen và Việt Nam, và Universität Leipzig có 127 sinh viên mang quốc tịch Việt Nam 25.

Văn phòng là kênh của bang để giới thiệu và kết nối; hồ sơ thì bạn vẫn tự nộp theo đúng kênh của từng trường, qua uni-assist hoặc cổng của trường 323640.