Mới sang Đức: 30 ngày đầu cần làm gì (2026)

Trước khi bay: chỗ ở đầu tiên quyết định mọi thứ

Tháng đầu ở Đức xoay quanh một tờ giấy: Wohnungsgeberbestätigung (giấy xác nhận dọn vào của chủ nhà). Không có nó, bạn không làm được Anmeldung, và trang dịch vụ của Berlin nói rõ hợp đồng thuê nhà không thay được giấy này 3. Chủ nhà có nghĩa vụ xác nhận đúng hạn; chủ nhà không xác nhận hoặc xác nhận trễ cũng có thể bị phạt 2.

Nếu bạn ở tạm nhà người quen hay phòng thuê ngắn hạn, hãy hỏi trước khi bay xem họ có cấp giấy này cho bạn không. Đừng mua một địa chỉ chỉ để đăng ký: cho người khác dùng địa chỉ mà họ không thực sự ở là vi phạm, mức phạt lên tới 50.000 € 2.

Thuê nhà riêng từ Việt Nam là việc rủi ro. Một hợp đồng đã ký vẫn ràng buộc bạn dù visa ra muộn, còn tin cho thuê giả thì rất nhiều. Cảnh sát Đức mô tả đúng kiểu lừa hay gặp: “chủ nhà” nói đang ở nước ngoài và sẽ gửi chìa khóa qua bưu điện sau khi bạn chuyển cọc 13. Trung tâm tiêu dùng châu Âu khuyên chỉ trả tiền khi đã xem nhà và đã ký hợp đồng, và không dùng dịch vụ chuyển tiền mặt quốc tế như Western Union 14.

Tuần đầu: Anmeldung (đăng ký cư trú) trong 2 tuần

1. Đặt lịch Bürgeramt (văn phòng công dân) ngay khi biết địa chỉ. Việc đặt lịch ở cơ quan nhà nước luôn miễn phí, và ở Berlin lịch hẹn mua qua trung gian không được cơ quan công nhận 4. Ở Berlin bạn cũng có thể gọi số 115 để đặt lịch 4.
2. Mang hộ chiếu và Wohnungsgeberbestätigung đến buổi hẹn. Ở Berlin việc đăng ký không mất phí 3.
3. Nhận Meldebestätigung và giữ kỹ, vì Ausländerbehörde sẽ hỏi giấy này khi bạn xin giấy phép cư trú 11.

Luật cho bạn hai tuần kể từ ngày dọn vào 1. Đăng ký trễ, sai hoặc không đăng ký là vi phạm hành chính, phạt tối đa 1.000 € 2. Đăng ký online ở Berlin chỉ dành cho người có quốc tịch Đức hoặc EU đã chuyển nhà trong nước Đức, nên người từ Việt Nam sang lần đầu gần như luôn phải đến trực tiếp 3. Nếu lịch trống gần nhất đã quá hai tuần, hãy chụp lại các lần bạn thử đặt lịch và đặt lịch sớm nhất có thể, thay vì trả tiền cho người bán lịch.

Ngân hàng, bảo hiểm y tế và SIM

Mọi người tiêu dùng cư trú hợp pháp ở EU đều có quyền mở Basiskonto (tài khoản thanh toán cơ bản) 6. Sau khi bạn nộp đơn đầy đủ, ngân hàng có mười ngày làm việc để xem xét, chỉ được từ chối vì lý do luật định và chỉ được thu phí hợp lý 6. Nếu bị từ chối không có lý do, bạn có thể khiếu nại với BaFin (cơ quan giám sát tài chính) 6.

Ausländerbehörde đòi giấy chứng nhận bảo hiểm y tế ở Đức khi bạn xin giấy phép cư trú 11, nên đừng để việc này sang tháng thứ hai. Người lao động có lương trên 603 €/tháng và dưới 77.400 €/năm (năm 2026) là thành viên bắt buộc của bảo hiểm công (GKV) 7. Người học nghề và sinh viên cũng thuộc diện bắt buộc trong những điều kiện nhất định 7. Sinh viên đóng mức cơ bản đặc biệt thấp, hiện là 87,38 €/tháng, chưa tính phụ phí riêng của từng quỹ 7. Trên thực tế, người đi làm và học nghề nên chọn xong một Krankenkasse (quỹ bảo hiểm y tế công) trước ngày làm đầu tiên để báo cho chủ doanh nghiệp. Bảo hiểm du lịch mua ở Việt Nam chỉ nên là cầu nối cho những ngày đầu.

SIM trả trước ở Đức phải được kiểm tra họ tên, địa chỉ và ngày sinh theo giấy tờ trước khi kích hoạt 12. Hãy làm SIM bằng hộ chiếu của chính bạn, đừng dùng SIM đã kích hoạt sẵn đứng tên người khác.

Thư từ sẽ đến: Steuer-ID, số bảo hiểm xã hội, Rundfunkbeitrag

Bạn không cần xin Steuer-ID (mã số thuế cá nhân). Cục Thuế Liên bang (BZSt) cấp mã khi Meldebehörde gửi dữ liệu Anmeldung của bạn sang 5. Thư chỉ đến được nếu họ của bạn có trên hộp thư, nên hãy dán tên ngay hôm dọn vào 5. Sau ba tháng vẫn chưa có thư, bạn gửi BZSt bản sao hộ chiếu và Meldebestätigung 5. Chủ doanh nghiệp cần mã này để tính thuế lương.

Số bảo hiểm xã hội cũng tự đến. Khi bạn bắt đầu việc làm đầu tiên, Deutsche Rentenversicherung cấp Versicherungsnummernachweis, và từ năm 2023 chủ doanh nghiệp thường tra số này điện tử 8.

Rundfunkbeitrag (phí phát thanh truyền hình) là 18,36 €/tháng cho mỗi căn hộ, không phụ thuộc số người hay số thiết bị 9. Ở chung (WG) thì chỉ một người đóng cho cả căn hộ 9. Sau Anmeldung, cơ quan đăng ký báo cho Beitragsservice, rồi Beitragsservice gửi thư cho bạn 9. Đừng bỏ qua thư này; nếu bạn cùng nhà đã đóng, hãy trả lời kèm mã số đóng phí của họ.

Giấy phép cư trú: đổi visa D thành thẻ eAT

Visa D trong hộ chiếu có ngày hết hạn riêng, hãy xem ngày đó ngay khi đến. Bạn phải xin Aufenthaltserlaubnis tại Ausländerbehörde (sở ngoại kiều) trước khi visa hết hạn. Nộp đơn trước ngày hết hạn thì giấy phép cũ được coi là còn hiệu lực đến khi cơ quan quyết định, và bạn được cấp Fiktionsbescheinigung (giấy xác nhận hiệu lực của đơn) 10. Ở Berlin, đơn nộp online và bạn nhận ngay một bản PDF xác nhận việc visa D vẫn còn hiệu lực trong lúc chờ 11.

Ở Berlin lệ phí cấp lần đầu dạng thẻ điện tử eAT là 100 €, dạng nhãn dán là 56 €, và chụp ảnh sinh trắc tại chỗ thêm 6 € 11. Thẻ eAT mất 4–6 tuần mới nhận được 11. Mỗi thành phố có quy trình riêng, nên hãy xem trang của Ausländerbehörde nơi bạn đã làm Anmeldung. Giấy tờ thường gồm hộ chiếu, Meldebestätigung, chứng nhận bảo hiểm y tế và giấy tờ đúng mục đích lưu trú, ví dụ giấy nhập học và chứng minh tài chính với sinh viên 11.